نوردرمانی یا فتوتراپی، شیوه‌ای پیشرفته در پیشگیری و مقابله با اختلالات روحی از جمله استرس و افسردگی است. این روش، بیشتر برای اختلال عاطفی فصلی (SAD) که به “غم زمستانه” یا “افسردگی فصلی” معروف است، کاربرد دارد. نور درمانی همچنین می‌تواند در درمان سایر انواع افسردگی‌ها، اختلالات خواب و همچنین برطرف کردن مشکلات پوستی موثر باشد. در این مقاله، از وب سایت رسمی دکتر نسرین تحویلدارنژاد، نحوه به‌کارگیری، مزایا و معایب نور درمانی در بیماری‌های مختلف را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
نور درمانی چیست؟
فتوتراپی که به “لایت تراپی” نیز شناخته می‌شود، به کمک تاباندن نور به فرد در جهت بهبود بیماری او صورت می‌گیرد. این نور ممکن است منشا طبیعی داشته باشد یا اینکه از طول موج‌های مخصوصی استفاده شود.
از دیرباز، نور خورشید، لیزرها، لامپ‌های فلورسنت و لامپ‌های دیکروئیک به عنوان منبع نور در فتوتراپی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. آغازگر این روش درمانی مدرن، نیلز ریبرگ فینسن بود که از تابش خورشید و اشعه UV برای درمان بیماری‌های پوستی مانند پسوریازیس، خارش‌های شدید و اگزما استفاده کرد. دیگر موردی که نوردرمانی می‌تواند بهترین روش برای درمان آن باشد، زخم‌هایی هستند که بعداز عمل جراحی مخصوصا جراحی پلک، باقی می‌ماند. البته درصورتی که بهترین جراح زیبایی پلک در مشهد را انتخاب کرده باشید، نیازی به پیدا کردن روشی برای از بین بردن جای بخیه نخواهد بود. زیرا بخیه‌ها به گونه‌ای زده می‌شوند که هیچ اثری روی چهره نخواهند داشت.
انواع طیف نوری استفاده شده در نور درمانی
طیف نوری استفاده شده در نور درمانی، شامل نور قرمز، آبی، سبز و زرد است. هر یک از این رنگ‌ها با نفوذ به لایه‌های مختلف پوست، اثرات درمانی متفاوتی از جمله کاهش التهاب، تحریک کلاژن‌سازی و بهبود زخم را به همراه دارد. انتخاب نوع نور به نوع بیماری و عمق بافت مورد درمان بستگی دارد.
استفاده از نور قرمز در نور درمانی
نور قرمز در نور درمانی، کلاژن سازی را تحریک کرده و تولید الاستین را نیز سبب می‌شود. علاوه براین در کاهش چین و چروک، بهبودی زخم‌ها و جوانسازی پوست هم تاثیر بسیاری دارد.
به کاربردن نور سبز در فتوتراپی
استفاده از نور سبز در نور درمانی، التهاب و قرمزی پوست را کاهش داده و برای درمان آکنه و پوست‌های حساس مناسب است.
بیشتر بخوانید» درصورتی که تمایل دارید از روش‌های ساده‌تری برای جوانسازی پوست استفاده کنید، به شما خواندن مقاله معرفی بهترین ماسک صورت برای جوش را پیشنهاد می‌کنیم.
استفاده از نور رنگ زرد در نور درمانی
برای افرادی که قصد دارند تغییرات رنگ پوست‌شان را با فتو تراپی درمان کنند، معمولا پزشک، از نور زرد استفاده می‌کند.
استفاده از نور آبی برای فتو تراپی
برای درمان آکنه‌های پوستی و داشتن پوستی صاف، در کلینیک‌های زیبایی نور آبی را روی پوست ساطع می‌کند.
به کار بردن نور بنفش در نور درمانی
نور بنفش، ترکیبی از نور آبی و قرمز است و برای درمان آکنه و جوانسازی پوست استفاده می‌شود.
بیشتر بخوانید» برای آشنایی با جدیدترین ماسک های مراقبتی برای پوست صورت، روی لینک داده شده کلیک کنید.
استفاده از نور سفید برای نور درمانی
نور سفید، ترکیبی از تمام رنگ‌های طیف نور مرئی است و برای درمان طیف گسترده‌ای از مشکلات پوستی استفاده می‌شود.
نور درمانی چگونه عمل می‌کند؟
استفاده از نور درمانی، بسیار ساده است. شما باید دستگاه حاوی نور درمانی را روشن کنید و به فاصله‌ی کافی از آن قرار بگیرید تا نور توسط چشم و پوست‌تان برای مدتی معین جذب شود. این دستگاه‌ها عمدتاً شامل لامپ‌های فلورسنتی هستند که بر روی یک پایه بازتابنده فلزی قرار دارند و توسط یک صفحه پلاستیکی محافظ، نور را منتشر و از انتشار اشعه‌های فرابنفش مضر جلوگیری می‌کنند.
نیازی نیست که در طول استفاده از نور درمانی، به طور مستقیم به دستگاه نگاه کنید؛ چرا که این کار می‌تواند به چشم‌هایتان آسیب بزند. بلکه هدف این است که نور به صورت غیرمستقیم بر چشمان شما تاثیر بگذارد. معمولاً، شما باید سعی کنید بین یک و نیم تا دو پا از دستگاه فاصله داشته باشید تا بیشترین بهره‌وری را از آن کسب کنید.
این دستگاه‌ها نور خورشید را در محیط بیرونی تقلید و به افزایش میزان ملاتونین، سروتونین و ویتامین D در بدن ما کمک می‌کنند. در صورتی که به اختلال افسردگی فصلی مبتلا باشید، باید درمان نوری را از ابتدای پاییز آغاز کرده و آن را طی زمستان ادامه دهید و در ماه‌های پایانی بهار و تابستان به خود استراحت دهید.
در حالی که دانشمندان هنوز به طور کامل از چگونگی یا دلیل اثربخشی نور درمانی اطمینان ندارند، مطالعات نشان داده‌اند که این روش در تسکین علائم بیماری در بسیاری از موارد مؤثر است.
بیشتر بخوانید» برای آشنایی با بهترین روش های آبرسانی پوست صورت، مقاله داده شده را مطالعه کنید.
نور درمانی برای چه بیماری هایی استفاده می شود؟
همانطور که پیشتر اشاره شد، نوردرمانی یا فتوتراپی، می‌تواند برای رفع مشکلات متعدد پوستی یا سلامت روان به کار رود و اغلب به عنوان اولین انتخاب درمانی برای افراد مبتلا به SAD توصیه می‌شود.
بیشتر بخوانید» چه کسانی نمی توانند بلفاروپلاستی انجام دهند؟
این روش می‌تواند به تنهایی استفاده شود، به ویژه برای کسانی که علائم آن‌ها خفیف‌تر است؛ اما زمانی که با روان‌درمانی، تغییر رفتار و یا اصلاح سبک زندگی (تمرینات ورزشی و عادات خواب سالم) و داروهایی مانند ضدافسردگی‌ها ترکیب شود، اثربخشی آن افزایش می‌یابد.
علاوه بر اختلال عاطفی فصلی، نور درمانی می‌توانید بر درمان سایر بیماری‌ها نیز مفید واقع شود که را در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:
- اختلالات گوناگون خواب
- تنظیم برنامه کاری برای شیفت‌های شب
- زوال عقل
- خستگی مزمن
- اختلال جت لگ
- افسردگی غیرفصلی
- بهبود زخمهای دیر التیام
- رفع درد و سفتی صبحگاهی در آرتریت روماتوئید
- پیشگیری از تاول تبخالی
- بهبود زخم و ترمیم بافت
- کاهش التهاب و درد در ناحیه تاندون آشیل
فتوتراپی برای بیماری‌های پوستی نیز کاربرد دارد. با این حال، در حالی که لامپ‌های مخصوص درمان این بیماری عمداً اشعه‌های فرابنفش (UV) ساطع می‌کنند، دستگاه‌های نور درمانی مخصوص شرایط سلامت روان، به گونه‌ای ساخته شده‌اند تا از خطرات ناشی از اشعه‌های فرابنفش بکاهند؛ زیرا در صورت جذب بیش از حد، می‌توانند برای پوست و چشم‌ها زیان‌آور باشند.
بییشتر بخوانید» روش های موثر برای رفع تیرگی دور چشم
درباره مراقبت های قبل و بعداز نور درمانی صورت چه می دانید؟
قبل از اینکه نور درمانی را برای داشتن پوستی جوان انتخاب کنید، بایستی با متخصص پوست مشورت کرده تا بعداز معاینات و بررسی‌های انجام شده، روش درمانی روی پوست پیاده سازی شود. با مراجعه به کلینیک‌های زیبایی پوستی، پزشک نوع پرتو، رنگ، تعداد جلسات، داروهایی که باید قبل از درمان مصرف نشود و… را به زیباجو خواهدگفت. اما درباره مراقبت‌های بعداز نور درمانی، باید گفت ممکن است پوست با التهاب و قرمزی روبه رو شود. زیرا یک لایه برداری خفیفی روی پوست انجام شده و بایستی از کرم‌های ضد آفتاب و محافظت پوستی استفاده شود.
چه افرادی نمی توانند نور درمانی کنند؟
نور درمانی، برای همه افراد توصیه نمی‌شود؛ در واقع افرادی که از داروهایی مانند قرص راکوتان و مشتقات آن استفاده می‌کنند، این روش برای‌شان مناسب نیست. زیرا با عوارضی مانند قرمزی و التهاب شدید پوستی مواجه خواهندشد. علاوه براین پزشکان متخصص زیبایی، فتو تراپی را برای افراد زیر پیشنهاد نمی‌کنند:
- بارداری
- افراد مبتلا به تیروئید
- افراد مبتلا به صرع
- روی زخم/ضایعه باز
- برای اشخاص مبتلا به میگرن یا سردردهای حساس به نور
نور درمانی برای چه افرادی مناسب است؟
در صورتی که با اختلالات افسردگی یا مشکلات خوابی دست و پنجه نرم می‌کنید، بهره‌گیری از نور درمانی می‌تواند به صورت مستقل یا به عنوان جزئی از یک برنامه درمانی ترکیبی برای شما سودمند باشد. با پزشک یا متخصص بهداشت روان خود درباره‌ی چگونگی مفید واقع شدن استفاده از دستگاه نور درمانی (لایت باکس) برای وضعیت شما و تأثیر آن بر روش‌های درمانی دیگری که ممکن است در حال بهره‌برداری باشید، گفتگو کنید.
همچنین، ارزیابی داشته باشید که آیا زمان و تمایل لازم برای ادغام جلسات نور درمانی در برنامه روزمره‌تان را دارید یا خیر. برای افرادی که از اختلال دوقطبی رنج می‌برند، مشورت پیش از شروع نور درمانی با پزشک بسیار حائز اهمیت است، چرا که احتمال دارد این شیوه درمانی منجر به بروز حالت‌های شیدایی گردد.
توجه داشته باشید که نور درمانی برای بیماری‌های پوستی نظیر پسوریازیس، اگزما یا لک و پیس نیز کاربرد دارد و افرادی که به این بیماری‌ها دچار هستند، می‌توانند به راحتی از نور درمانی استفاده کنند.
بیشتر بخوانید» برای آشنایی با روش های پرپشت کردن مژه در خانه روی لینک داده شده کلیک کنید.
مضرات و معایب نور درمانی
یکی از فواید قابل توجه نور درمانی این است که اکثریت بیماران تنها دچار عوارض جانبی بسیار محدودی می‌شوند. به‌طور کلی، استفاده از نور درمانی، امنیت بالا و محدودیت‌های کمتری برای استفاده دارد. با این وجود، افراد مبتلا به برخی شرایط خاص، مانند بیماری‌های چشمی مثل تحلیل مرکزی شبکیه یا حساسیت پوست به نور، افراد مناسبی برای این نوع درمان به شمار نمی‌روند.
عوارض جانبی نادر نور درمانی عبارتند از خستگی چشم، سردرد، بی‌قراری یا حس تهوع که معمولاً از شدت بسیار کمی برخوردارند و با خاموش کردن دستگاه یا گذشت چند روز برطرف می‌شوند. فاصله گرفتن از دستگاه نوری یا کاهش زمان استفاده می‌تواند به کم شدن این مشکلات کمک کند.
مزایای نوردرمانی برای پوست و مو
نوردرمانی به‌ویژه با استفاده از نور قرمز و نزدیک به مادون‌قرمز می‌تواند فواید متعددی برای پوست و مو داشته باشد:
تحریک تولید کلاژن و الاستین: منجر به افزایش سفتی و انعطاف‌پذیری پوست می‌شود.
کاهش التهاب و قرمزی پوست: مناسب برای پوست‌های حساس و مستعد آکنه.
بهبود زخم‌ها و اسکارها: تسریع در روند بهبودی زخم‌ها و کاهش جای زخم.
تحریک رشد مو: مناسب برای افرادی که از ریزش مو رنج می‌برند.
مطالعات نشان داده‌اند که استفاده منظم از نوردرمانی می‌تواند به بهبود وضعیت پوست و مو کمک کند.
بیشتر بخوانید» همه چیز درباره فمتولیزیک برای پیرچشمی + بررسی مزایا و محدودیت های آن
عوارض جانبی و نکات ایمنی در نوردرمانی
اگرچه نوردرمانی به‌طور کلی ایمن در نظر گرفته می‌شود، اما ممکن است برخی عوارض جانبی خفیف نیز داشته باشد:
قرمزی، خارش یا خشکی پوست: معمولاً موقتی هستند و با تنظیم مدت و شدت درمان کاهش می‌یابند.
تحریک چشم‌ها: استفاده از عینک‌های محافظ در طول درمان توصیه می‌شود.
تشدید علائم در افراد با حساسیت به نور: افرادی که داروهای حساس‌کننده به نور مصرف می‌کنند یا شرایط پزشکی خاصی دارند، باید قبل از شروع درمان با پزشک مشورت کنند.
همچنین، استفاده بیش‌ازحد از نوردرمانی می‌تواند منجر به عوارضی مانند سوختگی یا تغییر رنگ پوست شود.
سخن آخر
همانطور که گفته شد، نور درمانی یا فتوتراپی، روشی است برای درمان مشکلات پوستی یا مقابله با اختلالات روانی و روحی مانند افسردگی و استرس. با وجود فواید آن، نور درمانی محدودیت‌ها و معایبی نیز دارد و برای افرادی با برخی شرایط خاص، نظیر بیماری‌های چشمی یا حساسیت پوست به نور توصیه نمی‌شود.
