عمل لیزیک چشم در بارداری معمولاً توصیه نمی‌شود و بهتر است انجام جراحی اصلاح عیوب انکساری تا پایان بارداری و تثبیت شرایط بینایی به تعویق بیفتد. علت اصلی این موضوع، آسیب مستقیم لیزر به جنین نیست؛ بلکه تغییرات هورمونی دوران بارداری می‌تواند روی قرنیه، اشک و شماره چشم اثر بگذارد و نتیجه جراحی را غیرقابل پیش‌بینی کند.
در دوران بارداری تغییراتی مانند تغییر شکل و ضخامت قرنیه، تغییر میزان اشک و خشکی چشم و تغییر موقت شماره چشم ممکن است رخ دهد. به همین دلیل، حتی اگر فرد از نظر سایر شرایط برای لیزیک مناسب باشد، ممکن است نتیجه اندازه‌گیری‌های قبل از عمل در دوران بارداری پایدار نباشد. منابع تخصصی چشم‌پزشکی نیز بارداری و شیردهی را از شرایطی می‌دانند که انجام جراحی لیزیک در آن‌ها باید به تعویق بیفتد.
بنابراین اگر باردار هستید و قصد انجام لیزیک دارید، بهترین اقدام این است که ابتدا وضعیت چشم و زمان مناسب جراحی توسط بهترین متخصص لیزیک در مشهد قرنیه ارزیابی شود.
چرا عمل لیزیک در بارداری توصیه نمی شود؟
دلیل منع یا به تعویق انداختن لیزیک در بارداری، مجموعه‌ای از عوامل هورمونی، چشمی و درمانی است. در این دوران، افزایش هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون می‌تواند روی ساختار و عملکرد قرنیه اثر بگذارد و تغییرات موقتی در بینایی ایجاد کند.
از طرف دیگر، لیزیک یک جراحی انتخابی است و زمانی بهترین نتیجه را دارد که شماره چشم و وضعیت سطح چشم و قرنیه پایدار باشند. انجام یک جراحی غیرضروری در دوره‌ای که این متغیرها دچار تغییر هستند، مزیت مشخصی برای بیمار ایجاد نمی‌کند و می‌تواند پیش‌بینی‌پذیری نتیجه را کاهش دهد.
بیشتر بخوانید: اگر بعد از پایان بارداری و شیردهی قصد انجام جراحی پلک را دارید، بهتر است پیش از تصمیم‌گیری، شرایط چشم و مناسب بودن شما برای جراحی توسط پزشک بررسی شود. مراجعه به پزشک متخصص در زمینه جراحی زیبایی پلک در مشهد می‌تواند به ارزیابی دقیق افتادگی یا پوست اضافه پلک و انتخاب روش مناسب بر اساس شرایط هر فرد کمک کند.
استفاده از قطره های چشم
بعد از لیزیک معمولاً استفاده از چند نوع قطره چشمی برای کنترل التهاب، پیشگیری یا درمان عفونت و کمک به روند بهبود سطح چشم ضرورت دارد. بسته به پروتکل جراح، ممکن است قطره آنتی‌بیوتیک، کورتیکواستروئید یا اشک مصنوعی تجویز شود.
در دوران بارداری، هر دارویی حتی داروهای موضعی چشمی باید با توجه به شرایط مادر و جنین انتخاب شود. هرچند مقدار زیادی از داروی چشمی ممکن است وارد گردش خون سیستمیک نشود، اما این موضوع به معنی بی‌خطر بودن خودکار تمام قطره‌ها در بارداری نیست.
از آنجا که لیزیک یک جراحی انتخابی است، معمولاً منطقی‌تر است که انجام آن به زمانی موکول شود که بیمار دیگر در معرض محدودیت‌های دارویی دوران بارداری قرار نداشته باشد.
استفاده از آنتی بیوتیک
پس از جراحی لیزیک، در بسیاری از پروتکل‌های درمانی از آنتی‌بیوتیک موضعی برای کاهش خطر عفونت استفاده می‌شود. انتخاب دارو و مدت مصرف آن به نظر جراح و شرایط چشم بیمار بستگی دارد.
در دوران بارداری، انتخاب دارو باید با احتیاط بیشتری انجام شود. بنابراین یکی از دلایل به تعویق انداختن جراحی این است که وقتی یک عمل انتخابی ضرورتی ندارد، بهتر است بیمار در شرایطی جراحی شود که محدودیت‌های مربوط به داروهای پس از عمل وجود نداشته باشد.
بیشتر بخوانید» آشنایی با بهترین آنتی بیوتیک ها برای عفونت بخیه
ابتلا به خشکی چشم
خشکی چشم یکی از مشکلات مهمی است که می‌تواند در دوران بارداری ایجاد یا تشدید شود. تغییرات هورمونی می‌توانند روی تولید اشک و سطح چشم اثر بگذارند و احساس خشکی، سوزش، جسم خارجی و تاری دید ایجاد کنند.
از طرف دیگر، خشکی چشم یکی از عوارض شناخته‌شده لیزیک است. بنابراین اگر سطح چشم بیمار پیش از جراحی خشک یا ناپایدار باشد، انجام لیزیک می‌تواند شرایط را دشوارتر کند.
در واقع، پیش از لیزیک باید سطح چشم و کیفیت اشک بیمار ارزیابی شود. در دوران بارداری که وضعیت اشک ممکن است تغییر کند، این ارزیابی نیز ممکن است نمایانگر شرایط پایدار همیشگی بیمار نباشد.
تغییرات سیستم بینایی در دوران بارداری
بارداری می‌تواند باعث تغییرات موقتی در سیستم بینایی شود. این تغییرات ممکن است شامل تغییر شماره چشم، تغییر انحنای قرنیه، تغییر حساسیت قرنیه و تغییرات سطح چشم باشد.
برخی زنان باردار تغییراتی مانند تاری دید یا احساس تغییر شماره عینک را تجربه می‌کنند. در بسیاری از موارد، این تغییرات پس از پایان بارداری کاهش پیدا می‌کنند یا به وضعیت قبلی نزدیک می‌شوند.
به همین دلیل، انجام یک عمل دائمی مانند لیزیک در زمانی که شماره چشم ممکن است به‌طور موقت تغییر کند، تصمیم مناسبی نیست. منابع علمی نیز بر اهمیت ثبات عیب انکساری پیش از جراحی تأکید دارند.
بیشتر بخوانید» بعداز جراحی لیزیک چه داروهایی باید مصرف کنیم؟
افزایش ضخامت قرنیه
یکی از تغییراتی که در برخی مطالعات دوران بارداری مشاهده شده، افزایش ضخامت قرنیه است. این تغییر احتمالاً با احتباس مایعات و اثرات هورمونی ارتباط دارد؛ هرچند نتایج تمام مطالعات در این زمینه یکسان نیستند.
برخی مطالعات افزایش ضخامت قرنیه را به‌خصوص در مراحل میانی و پایانی بارداری گزارش کرده‌اند. تغییرات ضخامت و انحنای قرنیه می‌توانند روی اندازه‌گیری‌های قبل از جراحی لیزیک و پیش‌بینی نتیجه اثر بگذارند. بنابراین، ضخامت قرنیه‌ای که در دوران بارداری اندازه‌گیری می‌شود الزاماً بیانگر وضعیت پایدار قرنیه در حالت غیر بارداری نیست.
افزایش فشار داخل چشم
در این مورد یک نکته مهم وجود دارد:
افزایش فشار داخل چشم از تغییرات معمول بارداری محسوب نمی‌شود. برعکس، مطالعات مختلف کاهش فشار داخل چشم را در دوران بارداری گزارش کرده‌اند.
این کاهش می‌تواند تحت تأثیر تغییرات هورمونی و تغییر در دینامیک مایع داخل چشم ایجاد شود. البته این موضوع به معنی بی‌اهمیت بودن فشار چشم نیست و در بیمارانی که سابقه گلوکوم یا بیماری‌های چشمی دارند، ارزیابی فشار داخل چشم همچنان اهمیت دارد.
بنابراین، تغییرات فشار داخل چشم یکی از دلایلی است که نشان می‌دهد وضعیت فیزیولوژیک چشم در بارداری با حالت معمول متفاوت است؛ اما نباید آن را به‌عنوان «افزایش فشار چشم» در تمام زنان باردار مطرح کرد.
اصلی ترین مشکل جراحی لیزیک در دوران بارداری
اصلی‌ترین نگرانی درباره انجام لیزیک در بارداری، پیش‌بینی‌ناپذیری تغییرات قرنیه و شماره چشم و در نتیجه کاهش قابلیت پیش‌بینی نتیجه جراحی است.
لیزیک با تغییر دائمی شکل قرنیه، عیب انکساری چشم را اصلاح می‌کند. بنابراین لازم است پیش از جراحی مشخص باشد که شماره چشم و وضعیت قرنیه تا حد امکان پایدار هستند.
اگر تغییرات هورمونی بارداری باعث تغییر انحنای قرنیه یا شماره چشم شوند، ممکن است اندازه‌گیری‌های قبل از عمل با وضعیت واقعی چشم پس از بارداری یکسان نباشند. به همین دلیل، منابع تخصصی انجام لیزیک را در دوران بارداری توصیه نمی‌کنند.
همچنین در افراد مستعد مشکلات قرنیه، تغییرات هورمونی دوران بارداری می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند. موارد نادری از اکتازی قرنیه در ارتباط زمانی با بارداری پس از جراحی‌های قرنیه گزارش شده‌اند؛ با این حال، رابطه علت و معلولی قطعی برای همه بیماران اثبات نشده است و عوامل زمینه‌ای مانند نازکی قرنیه یا استعداد کراتوکونوس نیز اهمیت دارند.
خطر ابتلا به دیابت
خود لیزیک باعث ابتلا به دیابت نمی‌شود و نباید این دو موضوع با یکدیگر اشتباه گرفته شوند. اهمیت دیابت در جراحی لیزیک مربوط به کنترل قند خون و وضعیت پایدار بیماری است. دیابت کنترل‌نشده می‌تواند روی روند ترمیم بافت، سطح چشم و نتیجه جراحی اثر بگذارد و به همین دلیل یکی از شرایطی است که می‌تواند مانع انجام لیزیک یا نیازمند بررسی دقیق‌تر پیش از جراحی باشد.
از سوی دیگر، برخی زنان در دوران بارداری دچار دیابت بارداری می‌شوند. اگر بیمار باردار باشد، حتی در صورت نداشتن سابقه دیابت، انجام یک جراحی انتخابی مانند لیزیک تا پایان بارداری ضرورتی ندارد و بهتر است پس از بازگشت شرایط بدن به وضعیت پایدار، صلاحیت وی برای جراحی ارزیابی شود.
بیشتر بخوانید» چرا افراد مبتلا به دیابت نمی توانند عمل لیزیک انجام دهند؟
چند وقت بعداز زایمان می توان جراحی لیزیک انجام داد؟
یک زمان ثابت که برای تمام زنان پس از زایمان مناسب باشد وجود ندارد. مهم‌تر از گذشت یک تعداد ماه مشخص، بازگشت شرایط چشم به وضعیت پایدار است.
تغییرات قرنیه و شماره چشم ممکن است پس از زایمان همچنان ادامه داشته باشد و در دوران شیردهی نیز تغییرات هورمونی می‌تواند روی قرنیه و سطح چشم اثر بگذارد.
به همین دلیل، برخی منابع تخصصی توصیه می‌کنند انجام لیزیک تا پایان شیردهی، بازگشت سیکل قاعدگی منظم و تثبیت شماره چشم به تعویق بیفتد. برخی منابع نیز حداقل چند ماه پس از زایمان و قطع شیردهی را مطرح می‌کنند. بنابراین تصمیم نهایی باید بر اساس معاینه و ثبات شماره چشم فرد گرفته شود، نه صرفاً تاریخ زایمان.
پیش از جراحی، جراح معمولاً مواردی مانند موارد زیر را ارزیابی می‌کند:
- ثبات شماره چشم
- ضخامت و توپوگرافی قرنیه
- وضعیت سطح چشم و خشکی چشم
- سلامت قرنیه
- وضعیت اشک
- وجود یا عدم وجود بیماری‌های چشمی
- مناسب بودن بیمار برای لیزیک یا سایر روش‌های اصلاح عیوب انکساری
- اگر بیمار همچنان در دوران شیردهی باشد، معمولاً بهتر است انجام لیزیک به تعویق بیفتد تا شرایط هورمونی و چشمی پایدارتر شود.
چند وقت بعداز لیزیک می توان باردار شد؟
برای بارداری پس از لیزیک نیز بهتر است تصمیم‌گیری با نظر جراح انجام شود. هدف اصلی این است که چشم پس از جراحی فرصت کافی برای تثبیت داشته باشد و شماره چشم و وضعیت قرنیه پایدار شوند.
در منابع تخصصی، فاصله‌ای حدود ۶ ماه تا یک سال پس از جراحی به‌عنوان بازه احتیاطی مطرح شده است؛ برخی منابع نیز توصیه می‌کنند پیش از بارداری، ثبات شماره چشم مستند شده باشد.
این توصیه به این معنی نیست که بارداری بلافاصله پس از لیزیک حتماً باعث آسیب به چشم یا شکست جراحی می‌شود. نگرانی اصلی این است که تغییرات هورمونی بارداری ممکن است باعث تغییر مجدد انکسار چشم شوند و در برخی افراد پسرفت انکساری (Regression) ایجاد شود.
بنابراین اگر فرد قصد بارداری در آینده نزدیک دارد، بهتر است زمان جراحی لیزیک با برنامه بارداری هماهنگ شود.
بیشتر بخوانید» مهم ترین علائم عفونت چشم بعداز جراحی لیزیک+روش درمان ان
آیا عمل لیزیک در دوران شیردهی خطرناک است؟
به‌طور کلی، انجام لیزیک در دوران شیردهی توصیه نمی‌شود و بهتر است تا پایان شیردهی و تثبیت وضعیت بینایی به تعویق بیفتد.
دلیل اصلی این توصیه، وجود تغییرات هورمونی و چشمی در دوره شیردهی است. تغییرات انحنای قرنیه، ضخامت قرنیه، وضعیت اشک و شماره چشم ممکن است تا پایان این دوره کاملاً پایدار نشده باشند.
همچنین داروهای مورد استفاده در دوره پس از جراحی باید در دوران شیردهی با توجه به ایمنی مادر و نوزاد بررسی شوند.
البته شواهد موجود درباره انجام جراحی‌های انکساری در زنان شیرده محدود است و برخی مطالعات کوچک نتایج نسبتاً مطلوبی گزارش کرده‌اند؛ اما نبود مطالعات بزرگ و با کیفیت بالا باعث شده توصیه محافظه‌کارانه همچنان به تعویق انداختن جراحی باشد.
بنابراین اگر در دوران شیردهی هستید، بهتر است ابتدا معاینه کامل چشم انجام دهید و زمان مناسب جراحی را با جراح لیزیک مشخص کنید.
نتیجه گیری
عمل لیزیک چشم در بارداری معمولاً توصیه نمی‌شود. مهم‌ترین دلیل، احتمال تغییر موقت شماره چشم، انحنای قرنیه، ضخامت قرنیه و وضعیت سطح چشم در اثر تغییرات هورمونی است. این تغییرات می‌توانند باعث شوند اندازه‌گیری‌های پیش از جراحی پایدار نباشند و نتیجه لیزیک به اندازه حالت عادی قابل پیش‌بینی نباشد.
همچنین دوران بارداری و شیردهی می‌تواند با خشکی چشم و تغییرات سطح قرنیه همراه باشد؛ در حالی که خشکی چشم خود یکی از عوارض شناخته‌شده پس از لیزیک است.
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا در دوران شیردهی به سر می‌برید، بهتر است پیش از تصمیم‌گیری برای جراحی، توسط جراح متخصص لیزیک و قرنیه معاینه شوید. ارزیابی شماره چشم، توپوگرافی و توموگرافی قرنیه، ضخامت قرنیه، وضعیت سطح چشم و سابقه پزشکی به پزشک کمک می‌کند زمان مناسب جراحی را مشخص کند.
در یک سایت پزشکی که هدف آن معرفی پزشک جراح لیزیک است، بهتر است معرفی پزشک در انتهای مقاله به شکل تخصصی و غیرتبلیغاتی انجام شود؛ برای مثال، به تجربه پزشک در ارزیابی شرایط قرنیه، بررسی صلاحیت بیمار برای لیزیک و انتخاب زمان مناسب جراحی اشاره شود، نه صرفاً استفاده از عبارت‌های تبلیغاتی.
سوالات متداول درباره جراحی لیزیک در دوران بارداری
آیا عمل لیزیک در دوران بارداری ممنوع است؟
لیزیک یک جراحی انتخابی است و منابع تخصصی انجام آن را در دوران بارداری توصیه نمی‌کنند. دلیل اصلی، تغییرات هورمونی و چشمی و کاهش قابلیت پیش‌بینی نتیجه جراحی است.
آیا لیزیک در بارداری به جنین آسیب می‌زند؟
نگرانی اصلی درباره لیزیک در بارداری، آسیب مستقیم لیزر به جنین نیست؛ بلکه تغییرات بدن مادر، وضعیت قرنیه، شماره چشم و همچنین ملاحظات مربوط به داروهای پس از عمل باعث می‌شوند جراحی انتخابی به تعویق بیفتد.
چند ماه بعد از زایمان می‌توان لیزیک کرد؟
زمان مناسب برای هر فرد متفاوت است. معمولاً باید بارداری و شیردهی به پایان رسیده، شماره چشم به وضعیت پایدار برگشته و معاینه کامل چشم مناسب بودن جراحی را تأیید کند.
آیا بعد از لیزیک می‌توان باردار شد؟
بله، انجام لیزیک مانع بارداری در آینده نیست؛ اما بهتر است بین جراحی و بارداری فاصله کافی برای تثبیت وضعیت چشم وجود داشته باشد. در منابع مختلف بازه حدود ۶ ماه تا یک سال یا ثبات مستند شماره چشم مطرح شده است.
آیا بارداری بعد از لیزیک باعث برگشت شماره چشم می‌شود؟
ممکن است تغییرات هورمونی بارداری باعث تغییر موقت یا گاهی پسرفت انکساری شود، اما این اتفاق برای تمام زنان رخ نمی‌دهد. میزان تغییر به شرایط فرد و وضعیت چشم بستگی دارد.
آیا می‌توان در دوران شیردهی لیزیک انجام داد؟
به دلیل ادامه تغییرات هورمونی، احتمال تغییرات انکساری و ملاحظات مربوط به داروهای پس از جراحی، معمولاً توصیه می‌شود لیزیک تا پایان شیردهی به تعویق بیفتد.
آیا بارداری باعث تغییر ضخامت قرنیه می‌شود؟
در برخی مطالعات افزایش ضخامت قرنیه در دوران بارداری گزارش شده است، هرچند نتایج مطالعات کاملاً یکسان نیستند. تغییرات انحنای قرنیه و ضخامت آن می‌توانند روی اندازه‌گیری‌های مربوط به جراحی انکساری تأثیر بگذارند.
آیا فشار چشم در بارداری افزایش پیدا می‌کند؟
خیر، به‌طور معمول مطالعات کاهش فشار داخل چشم را در دوران بارداری گزارش کرده‌اند. با این حال، افراد مبتلا به بیماری‌های چشمی مانند گلوکوم باید طبق نظر چشم‌پزشک تحت ارزیابی و پیگیری قرار گیرند.
