چشم یکی از حساسترین و مهمترین اعضای بدن محسوب میشود و هرگونه آسیب به ساختارهای آن میتواند تاثیر مستقیم بر بینایی بگذارد. یکی از مشکلات جدی که ممکن است برای چشم ایجاد شود، پارگی و جدا شدن شبکیه است. این عارضه میتواند باعث کاهش بینایی و حتی نابینایی دائمی شود؛ اما چه عواملی موجب این مشکل خواهند شد و چگونه میتوان از بروز آن جلوگیری کرد؟
در این مقاله از وبسایت دکتر نسرین تحویلدارنژاد، بهترین پزشک جراحی زیبایی پلک در مشهد، به بررسی دلایل پارگی و جدا شدن شبکیه چشم و روشهای درمانی آن میپردازیم.
شبکیه و نقش آن در بینایی
شبکیه لایهای نازک از بافت عصبی در قسمت داخلی چشم است که وظیفه دریافت نور و ارسال سیگنالهای بصری به مغز را بر عهده دارد. این لایه جهت عملکرد صحیح خود نیاز دارد که در جایگاه اصلیاش ثابت بماند.
بیشتر بخوانید» در صورت نیاز به عمل افتادگی پلک و کسب اطلاع از هزینه عمل افتادگی پلک در مشهد توسط دکتر نسرین تحویلدارنژاد، روی لینک داده شده کلیک کنید.
زمانی که شبکیه از محل طبیعی خود جدا شود، ارتباط آن با عروق خونی تغذیهکننده قطع خواهد شد و سلولهای بینایی در معرض خطر قرار میگیرند. اگر این وضعیت بهموقع درمان نشود، ممکن است آسیبهای جبرانناپذیری به بینایی وارد شود.
علل پارگی و جدا شدن شبکیه
پارگی و جدا شدن شبکیه به دلایل مختلفی رخ میدهد؛ برخی از این عوامل شامل موارد زیر هستند:
۱. افزایش سن
با افزایش سن، تغییراتی در ساختار زجاجیه (مایع ژلمانند داخل چشم) رخ میدهد. این ماده امکان دارد از سطح شبکیه جدا و منجر به ایجاد پارگی در آن شود. این وضعیت در افراد بالای ۵۰ سال بیشتر دیده خواهد شد.
۲. نزدیکبینی شدید
افرادی که دچار نزدیکبینی شدید هستند، بیشتر در معرض خطر پارگی شبکیه قرار دارند. این امر به دلیل نازکتر بودن شبکیه در چشمهای نزدیکبین رخ میدهد.
بیشتر بخوانید» بررسی علل فرورفتگی دور چشم + نحوه درمان آن
۳. سابقه خانوادگی
وراثت نیز در بروز این مشکل نقش دارد. افرادی که در خانواده خود سابقه پارگی یا جدا شدن شبکیه دارند، احتمال بیشتری برای مواجهه با این عارضه خواهند داشت.
۴. ضربه و آسیبهای چشمی
ضربههای شدید به سر یا چشم باعث پارگی شبکیه میشوند. این اتفاق در تصادفات رانندگی، ورزشهای پر برخورد و آسیبهای فیزیکی رخ میدهد.
۵. جراحیهای چشمی
برخی از عملهای جراحی مانند جراحی آب مروارید احتمال دارد خطر جدا شدن شبکیه را افزایش دهند؛ بهخصوص اگر بیمار دچار مشکلات زمینهای شبکیه باشد.
۶. بیماریهای چشمی
برخی بیماریهای چشمی مانند التهابهای مزمن شبکیه یا مشکلات عروقی احتمال پارگی و جدا شدن شبکیه را افزایش میدهند.
بیشتر بخوانید» به منظور آشنایی با تمام نکات جراحی لازک چشم + مزایا ومعایب آن، روی لینک داده شده کلیک کنید.
علائم پارگی و جدا شدن شبکیه
این عارضه در مراحل اولیه علائمی دارد که باید جدی گرفته شوند؛ برخی از نشانههای هشداردهنده عبارتاند از:
- مشاهده جرقههای نوری ناگهانی در میدان دید
- افزایش ناگهانی اجسام شناور در دید (مگسپران)
- کاهش دید محیطی
- مشاهده پردهای سیاه یا سایهای در میدان دید
در صورتی که فردی این علائم را تجربه کند، باید در اسرع وقت به چشمپزشک مراجعه شود. تشخیص و درمان سریع میتواند از بروز آسیبهای جدی جلوگیری کند.
بیشتر بخوانید» تفاوت کانتوپلاستی جانبی و کانتوپلاستی میانی چیست؟
روشهای درمان پارگی و جدا شدن شبکیه
درمان این مشکل به میزان آسیب شبکیه و شدت جدا شدن آن بستگی دارد. پزشکان از روشهای مختلفی برای درمان این عارضه استفاده میکنند که در ادامه به مهمترین آنها اشاره خواهیم کرد:
۱. لیزر درمانی (فوتوکوآگولاسیون)
این روش در مواردی که شبکیه دچار پارگی کوچک شده باشد، به کار میرود. با استفاده از اشعه لیزر، ناحیه آسیبدیده سوزانده و مانع از گسترش پارگی میشود.
۲. کرایوتراپی (سرما درمانی)
در این روش، پزشک از سرمای شدید جهت منجمد کردن و چسباندن شبکیه به دیواره چشم استفاده میکند. این روش در برخی از موارد پارگی کاربرد دارد.
۳. ویترکتومی
در موارد شدیدتر که شبکیه بهطور کامل جدا شده باشد، جراحی ویترکتومی انجام میشود. در این روش، مایع زجاجیه برداشته خواهد شد و گاز یا روغن سیلیکونی در داخل چشم قرار میگیرد تا شبکیه را در جای خود نگه دارد.
۴. اسکلرال باکلینگ
در این تکنیک، یک نوار سیلیکونی در اطراف چشم قرار داده میشود تا فشار روی شبکیه کاهش یابد و به محل طبیعی خود بازگردد.
۵. تزریق گاز داخل چشم
در برخی از موارد، پزشک از تزریق گاز مخصوصی در داخل چشم استفاده میکند تا شبکیه را به دیواره چشم فشار دهد و روند بهبود آن را تسریع کند.
جمعبندی
پارگی و جدا شدن شبکیه چشم یک وضعیت اورژانسی است که میتواند منجر به کاهش بینایی و حتی نابینایی شود. عوامل متعددی از جمله افزایش سن، نزدیکبینی شدید، ضربههای چشمی و برخی بیماریهای زمینهای در بروز این مشکل نقش دارند.
تشخیص زودهنگام و درمان بهموقع از اهمیت بالایی برخوردار است. امروزه با استفاده از روشهای پیشرفته مانند لیزر درمانی، جراحی ویترکتومی و کرایوتراپی میتوان این عارضه را مدیریت کرد و از نابینایی جلوگیری نمود. بنابراین، آگاهی از علائم هشداردهنده و مراجعه سریع به پزشک نقش مهمی در حفظ سلامت بینایی دارد.
